User Rating: 
/ 1
- Details
-
12.10.2026 11:33
-
Азназаргузаронӣ: 12
Тоҷикистон сарзамини ҳунарҳои мардумиест, ки ҳар як намунаи он арзиши таърихӣ ва маънавии бебаҳо дорад. Дар миёни ин ганҷинаҳои нодир санъати кундал ва маҳорати нозуки кундалнигорӣ бо зебоии бемисл, рангҳои ҷолиб ва нақшунигори фаромӯшношудании худ мақоми хосаеро ишғол мекунанд. Ин ҳунари қадимӣ шаҳодати зебоипарастӣ ва тафаккури эҷодии мардуми тоҷик дар тӯли асрҳо мебошад.
Кундал – яке аз намудҳои қадимтарин ва мураккабтарин тарзҳои ороишии меъморӣ ва амалӣ аст, ки бештар дар гулбандӣ, нақшу нигори деворҳо, шифтҳо, сутунҳо ва зарфҳои чӯбӣ истифода мешавад. Хусусияти фарқкунандаи кундал дар он аст, ки нақшҳои он ҳаҷмдор (барҷаста) сохта шуда, бо рангҳои дурахшон ва тиллооҳанг оро дода мешаванд.
Ин раванд заҳмати зиёд ва дақиқии баландро талаб мекунад. Аввал нақшҳо бо маводи махсус (омехтаи гил, гач ё ширеш) рӯи сатҳ қабат ба қабат кашида мешаванд, то ки нақш муҷассамагуна ва барҷаста шавад. Пас аз он, ҳунармандони чирадаст - кундалкорон - бо истифода аз рангҳои табиӣ ва бо суфта кардани онҳо ба кор ҷон мебахшанд.
Кундалнигорӣ на танҳо касб, балки ҷаҳонбинии ҳунарманд аст. Ҳар як хат, ҳар як гиреҳ ва ҳар як гул дар ин нақшунигор дорои маънои рамзӣ мебошад.
• Нақшҳои ислимӣ ва ҳандасӣ таҷассуми зебоии табиат, ҳаёти ҷовидон ва мувозинати кайҳонӣ мебошанд.
• Истифодаи рангҳои нозуки сурх, кабуд, сабз ва ҷилои тиллоӣ ба асарҳо шукӯҳи хоса бахшида, онҳоро дар зери нури рӯшноӣ бо ҷузъиёти нав бозӣ медиҳад.
Ин ҳунар дар шаҳрҳои Истаравшан, Бухоро, Самарқанд ва Хуҷанд решаи амиқ дошта, дар ороиши масҷидҳо, мадрасаҳо ва қасрҳои бошукӯҳ истифода шудааст, ки то имрӯз боиси ҳайрати сайёҳон мегарданд.
Имрӯз устодони кундалкор аз ҷумла И.Аҳмадов, Р.Сангинов, З.Ишонов, Ш.Сангинов, М.Муллоҷонов ва ғ. бо маҳорати баланди худ ин анъанаи қадимиро ҳифз карда, онро бо тариқи замонавӣ дар ороиши хонаҳо, осорхонаҳо ва лавозимоти муосири миллӣ татбиқ мекунанд. Ҳар як маҳсули кундал рамзи пайванди наслҳо ва муҳаббат ба фарҳанги аҷдодӣ аст.
Кундал шаҳодати он аст, ки ҳунари асил ҳеҷ гоҳ қимати худро гум намекунад; он мисли офтоб медурахшад ва ба дилҳо гармӣ мебахшад.
Фаридахон Исҳоқӣ – сармуҳофизи фонди
Осорхонаи таърихии вилояти Суғди
МД МФТ “Қалъаи Хуҷанд”
Шарҳ додан
