Дар байни унсурҳои либоси миллӣ пойафзол мавқеи махсусро ишғол менамояд. Он аз як тараф бо шароити иқлимӣ, тарзи зиндагӣ, касбу кор ва имкоиятҳои иқтисодии аҳолӣ алоқаманд бошад, аз ҷониби дигар, бо завқи бадеӣ ва анъанаҳои маҳаллии ороишгарӣ пайванди ногусастанӣ дорад. Манбаъҳои этнографӣ нишон медиҳад, ки дар ҳудуди Тоҷикистон намунаи гуногуни пойафзоли суннатӣ истифода мешуданд. Аз ҷумла маҳсӣ, мукӣ, чоруқ ва дигар намудҳои пойафзоли вобаста ба фасл, муҳити зист ва тарзи зиндагии аҳолӣ фарқ мекардаднд. Тибқи маълумоти сарчашмаҳои марбут ба ҳунарҳои анъанавии Тоҷикистон, кафшдӯзӣ ва мӯзадӯзӣ аз ҳунарҳои қадима ба ҳисоб рафта, пеш аз густариши истеҳсоли саноатӣ дар шаҳрҳо устохонаҳои махсуси пойафзолдӯзӣ фаъолият менамуданд. Устоҳо вобаста ба ихтисоси худ номҳои касбӣ, аз ҷумла мӯзадӯз ва кафшдӯз ном доштанд.

Пойафзоли ҷамъовардаи мо дар шакли 2 ҷуфт (пар) ҳифз гардида, аз рӯйи сохти зоҳирӣ он навъи пойафзоли сабуки занона мебошад, ки қисми пеши он шакли нисбатан гирд дорад. Қисми пошна паст буда, сохтори умумии пойафзол барои истифодаи ҳаррӯза ё маросимӣ мутобиқ мебошад. Заминаи асосии пойафзол ранги сиёҳ дошта, дар муқоиса бо ин заминаи нақшу нигори рангоранг хеле равшан ба назар мерасад. Қисми болои пойафзол бо композитсияи мураккабӣ ороишӣ пӯшида шудааст. Дар он унсурҳои геометрӣ, хатҳои мавҷнок ва унсурҳои растанӣ мушоҳида мешавад.

Дар коллексияи фонди осорхона аз ин гуна пойафзолҳо зиёд буда, пойафзолҳои зерин барои боз ҳам пурратар намудани ин коллекисия аҳамиятӣ муҳим дорад. Омӯзиш ва ҳифзи ин гуна ашёҳои этнографӣ барои нигаҳдории хотираи таърихӣ, эҳёи ҳунарҳои миллӣ ва тарбияи эҳтироми насли ҷавон ба мероси фарҳангии миллӣ аҳамияти муҳим дорад.